Fattigstyret i Austevoll sokn

Det var eigne fattigstyre i soknene Møkster og Austevoll.
Fattigstyret eller fattigkommisjonen som det og vart kalla, skulle m.a. laga framlegg til budsjett og bestemma kven som skulle få kva slags støtte.
Kommisjonen hadde rett til å fastsetja avgiftene på brennevin, vin og øl.
Frå 1863 var ikkje lenger presten sjølvskriven formann, men han var framleis medlem.
John Blænæs (f 1852 ) er eit namn vi møter ofte frå 1886 og heilt fram til 1921 og då oftast som formann. (I folketeljinga 1900 finn vi Gaardbrugeren og Folkeskolelæreren heime saman med familien sin.)

Mange saker kom til Fattigkommitionen ( fattigstyret ) i Austevoll soknet :

• pengar for å kunne gå til doktor
  
• pengar til mat og klede
• pengar til å vøla hus og båt
• pengar til kiste og gravferd
• hjelp til pass og stell
• krevja inn barnebidrag
  Eit slikt eksempel finn vi i 1896 då ei jente i soknet fekk eit "uekte" barn. Barnefaren nektar å betala bidrag .Amtmannen vil vita kor mykje barnefaren kan betala, og fattigstyret meiner at han bør betala 60 kr året til " Barnets underhold ".
• dei som ikkje greidde seg sjølve lenger vart "bortakkorderte" -
  dvs sett vekk til folk for pengar. (Sjå Legdabrigten og Enka etter Kaare Strømøen og datter og Enke blir bortakkordert)

I siste del av 1800 talet låg talet på folk som fekk fast "understøttelse" oftast mellom 10 og 30 i dette soknet.
Kvart år var det opp mot ti born som trong oppfostringsbidrag.

• Legd eller omgangslegd var ei gammal ordning der gardane i soknet etter tur skulle la dei fattige få hus og mat. Legdslemmen var oftast berre nokre få dagar på kvar gard. Ordninga vart teken vekk ved Fattiglova av 1900, men i Austevoll sokn gjekk Legda-Brigten i si legderute heilt fram til 1907.
  Enda verre var det i Møkster sokn der Barbru Karsteinsdotter Aarland gjekk heilt fram til 1913 !
  I siste delen av 1800 - talet var talet på legdslemmar oftast mellom 2 og 4 , men etter 1905 er det berre Ingebrigt Salomonsen Økland som går på legd i dette soknet. Begge vart til slutt bortakkorderte og fekk vera i ro på ein gard dei siste åra dei levde. Les Legdfolk og Legdabrigten

• Soknet hadde berre ansvar for dei som var heimehøyrande der. Var ein ikkje det var det lite hjelp å få, og ein vart ofte sendt til staden der ein hadde bustadrett.
  Les om dottera til Oline Bjonæs.
  
  Eller som i 1896 då Bodø fattigkommission sendte refusjonskrav til Austevoll sokn på 32 kr for heimsending av Hans Absalonsen Taranger. Austevoll vil betala dette ,men sidan han er frisk og arbeidsfør " finder man at han selv faar betale tilbage de for ham utlagte billett og kostpenge."

Ei rekkje ulike saker kom opp i Fattigstyret som td :

• 1899 : En skrivelse fra skolestyret vedkommende en pige (…) i Storebø folkeskole, der ved sit slette moralske forhold baade i og udenfor skolen, har foranlediget vedkommende lærer til at indgive offentlig klage til skolestyret med begjæring om at det maa tage sig af hende.Skolestyret har i henhold til skolelovens § 10 c taget hende ud af skolen og samtidig givet fattigkommissionen paalæg om søge barnet bortsatt til en familie ( helst udenfor kommunen ) der samvittighedsfuldt vil drage omsorg for hendes opdragelse og undervisning. Les meir her.

• 1913: Torkild vart sjuk av spedalsk sjukdom.
  Han var den siste på desse kantar som var spedalsk.
  Han budde heime strengt isolert.
  Kva skulle ein gjera med borna ? Les meir her.

Budsjettet for 1888 såg slik ut :

Aar 1887 den 14 de September blev paa Gaarden Storebø afholdt Fattigkommition for Østervolds Fattigdistrigt ; samtlige Medlemmer var tilstede undtagen Salomon M Haukenæs, hvis forfald i senere Møde vil paakjendes.

Følgende Sager behandledes :

Ifølge Fattiglovens § 42 vedtages at følgende Overslag over Fattigvæsenets Indtægt og Udgift, tilligemed Forslag over Fattigkassens Størrelse for kommende Aar 1888 skal tilstilles Formandskabet .

Da intet videre var at forhandle hævedes Mødet og Protokolen underskrevet.

Storebø 14 de Septbr 1887
J Blænæs

Johannes Pedersen Økland
Jakob Larsen Storebø
Anders A Blåsternæs m.p.h.P.
Johannes N Drønen m.p.h.P.

Som vi ser må to ha hjelp med underskrifta : m.p.h.P. = med paaholden Penn

Les og: Inndeling af Austevold sogn i fattigkredse